پروفسوراحمد بیرشک

دکتر احمد بیرشک کسی بود که مجتمع آموزشی مدارس «هدف» را با کمک دوستانش در سال 1327 بنیان نهاد، در عصر روز چهارشنبه ۱۴ فروردین سال 1381 از دنیا رفت.

به گزارش گروه دانش خبرگزاری دانا،  چهاردهم فروردین مصادف است با روز درگذشت پرفسور احمد بیرشک که از همین رو شرح شخصیت وی به شرح زیر است:

نام: احمد بیرشک
تولد: 4 بهمن 1285 ش.( باجگیران)-قوچان
مرگ: 14 فروردین 1381(تهران)
عوامل شهرت: ریاضیدان، تصحیح کننده تقویم ایرانی، بنیانگذار دانشنامه فارسی، بنیانگذار مدارس چهارگانه هدف، رییس دانشگاه تهران، پژوهشگر تاریخ علم

سال های آغازین:
احمد بیرشک در سال 1285 در باجگیران به دنیا آمد؛ شهری که اکنون جزیی از استان خراسان رضوی است و در بخش باجگیران شهرستان قوچان و در نقطه صفر مرزی بین ایران و ترکمنستان قرار دارد.

احمد تحصیلات را از کودکی نزد «محمد» پدر خود آغاز کرد و از همان زمان زبان فرانسه را آموخت. مدتی بعد به همراه پدر به مدرسه «احمدیه» مشهد رفت. او به محض ورود به مدرسه در آزمون مدیر مدرسه شرکت کرد و مستقیما وارد کلاس چهارم شد. هر چند که اندکی بعد تشخیص داده شد که احمد شایسته حضور در کلاس پنجم است و به این ترتیب او راهی کلاس پنجم شد. وی برای ادامه تحصیل به تهران آمد و از کلاس هفتم در مدرسه فرانسوی زبان «آلیانس» تحصیلات خود را ادامه داد.

ریاست در دانشگاه تهران
 بیرشک در مهر ماه ۱۳۰۸ معلم دارالمعلمین عالی شد و اندکی بعد کارمند وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه شده، به تدریس فیزیک، علوم طبیعی، ریاضی و زبان در دبیرستان پرداخت. برای مدتی به عنوان رییس کارگزینی دانشگاه تهران فعالیت کرد و در سال 1321 و به دنبال جدا شدن دانشگاه تهران از وزارت معارف، رییس دانشگاه تهران شد.

سه سال بعد دانشگاه تهران دوباره به وزارت معارف بازگردانده شد منوچهر اقبال ریاست دانشگاه را برعهده گرفت. بیرشک نیز از دانشگاه تهران کناره گیری کرد و به تدریس درس «پرسپکتیو» در دانشسرای عالی و پلی تکنیک مشغول شد.

وی همچنین چندین بار برای مطالعه در مورد سیستم آموزشی به فرانسه، انگلستان و آمریکا اعزام شد.

در سال ۱۳۴۱ در زمان وزارت دکتر پرویز ناتل خانلری به معاونت وزارت فرهنگ رسید. وی همچنین با دانشگاه صنعتی شریف (آریامهر سابق) در ویرایش متون ریاضی و فیزیک همکاری داشت.



هنر، دانش و فرهنگ
روز دوم خرداد 1327 روزی ماندگار در زندگی احمد بیرشک بود. وی به همراه چند تن از همکاران خود از جمله سید محمد قاضی نوری، دکتر تقی هورفر، احمد دیانی، علی متمدن، احمد انواری و احمد رضاقلی زاده  و با سرمایه ای 350 هزار ریالی مدرسه هدف را بنیان نهادند.

کلمه «هدف» عنوان اختصاری سه عبارت هنر، دانش و فرهنگ بود. تا سال 1334 تنها دبیرستان شماره یک پسرانه هدف، دانش آموزان را تعلیم می داد اما در این سال یک دبیرستان دخترانه، یک دبستان پسرانه و یک دبستان دخترانه به مجموعه هدف اضافه شد.

همچنین موفقیت مجموعه فرهنگی هدف سبب شد تا در دهه 30 شمسی دو گروه فرهنگی دیگر با عنوان «گروه فرهنگی خوارزمی» و «گروه فرهنگی آذر» برای افزایش فرهنگ و دانش جامعه فعالیت خود را آغاز کنند. تا سال 1353 تعداد مدارس هدف به 12 افزایش یافت.

از جمله این مدارس، دبستانی بود که 3524 دانش آموز داشت. در مدارس هدف، امکاناتی چون آزمایشگاه و کتابخانه برای درس های فیزیک، شیمی، زیست شناسی و کارگاه های نقاشی، مکانیکی اتومبیل، نجاری، خطاطی وجود داشت.

تا سال 1355 مجموعا 15588 نفر از مدارس هدف فارغ التحصیل شدند. از بین این فارغ التحصیلان، 8596 نفر در رشته ریاضی، 6960 نفر در علوم طبیعی و 32 نفر در علوم انسانی تحصیل کرده بودند. در مجموع  این مدارس 31 سال مشغول به کار بودند و در بالا رفتن سطح سواد جامعه و تربیت دانش آموزان دیپلمه نقشی با اهمیت ایفا کردند.

بیرشک در همین سال ها چندین بار به کشورهایی چون انگلستان، آمریکا و فرانسه اعزام شد تا در مورد نظام آموزشی این کشورها تحقیق به عمل آورده و آن ها در ایران اجرایی نماید. از دیگر فعالیت های بیرشک، ویرایش متون ریاضی و فیزیک دانشگاه صنعتی شریف بود. او همچنین در سال 1341 ش. معاون وزیر فرهنگ شد.

دهه پر افتخار زندگی
بیرشک در سال ۱۳۷۰ بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی را برپا کرد و هفت سال رییس این بنیاد بود. او در تالیف دانشنامه ایرانیکا، فرهنگ کامل انگلیسی – فارسی، فرهنگنامه کودکان و نوجوانان و دانشنامه ایران و اسلام، نقشی کلیدی ایفا کرد.

او در سال 1377 به عنوان استاد نمونه انتخاب شد و لوح تقدیر رییس جمهوری را دریافت کرد. در همان سال دکتری افتخاری ریاضیات از طرف دانشگاه شهید بهشتی به وی اعطا شد.

همچنین ترجمه بیرشک از کتاب «سرگذشت علم» نوشته جورج سارتن george sarton ( 1956- 1884)  سبب شد تا این کتاب به عنوان کتاب سال برگزیده شود.

دکتر بیرشک همچنین تقویم ایرانی را تصحیح کرد و با بررسی تقویم هایی چون تقویم حکیم عمر خیام (که در هر دو میلیون سال تنها یک سال را خطا داشت) و تقویم گریگوری (که در هر سه هزار سال یک سال خطا داشت)، از تقویمی استفاده کرد که از دوره‌های ۲۸۲۰ ساله تشکیل شده ‌است چراکه برخلاف تقویم‌های پیشین از دوره‌های ۳۳ ساله (هفت دورهٔ ۴ ساله و یک دورهٔ ۵ ساله) تشکیل نشده، بلکه از دوره‌های ۲۸۲۰ ساله تشکیل شده ‌است.

هر دوره به زیردوره‌های ۱۲۸ یا ۱۳۲ ساله تقسیم می‌شود، که هرکدام از آن‌ها نیز به زیرزیردوره‌های ۲۹، ۳۳، یا ۳۷ ساله تقسیم می‌شوند که در هرکدام سال‌های مضرب ۴ غیر از آخرینشان کبیسه است. هر سال ۱۲ ماه دارد که شش ‌تای اول ۳۱، پنج ‌تای بعد ۳۰، و ماه آخر بر حسب کبیسه بودن یا نبودن ۲۹ یا ۳۰ روز دارد.

و سرانجام... او در فروردین ۱۳۸۱ نشان درجه یک دانش را از ریاست جمهوری دریافت کرد.


پایان زندگی
دکتر احمد بیرشک 95 ساله در عصر روز چهارشنبه ۱۴ فروردین سال 1381 از دنیا رفت. وی را در آرامگاه ظهیرالدوله در شمال تهران به خاک سپردند.



تالیفات و ترجمه ها:

گاهنامه تطبیقی سه هزار ساله، هندسه سطحیه، هندسه ترسیمی، زندگی نامه دانشوران، پرسپکتیو (اصول مناظر و مرایا)، جبر و حسابر(مخصوص دبیرستان)، هندسه مناظر و مرایا، جدول‌های لگاریتم، جهان و انشتاین، شناخت ژاپن، سرگذشت علم، تاریخ آفریقا، رهبر علم، اینشتین، یک، دو، سه... بی‌نهایت، زندگینامه برتراند راسل، آموزش در جریان پیشرفت.

نقل ازخبرگذاری دانا

/ 0 نظر / 17 بازدید