قوچان کهن

آخرین اخبارقوچان-رجال ومشاهیر -جذابترین وتازه ترین ها درباره قوچان

وقتی ناخن قلم می شود

خوشنویسی کلاسیک و سنتی ابزاری برای شناختن فرهنگ، هنر و دانش گذشتگان به آیندگان و ستون مستحکم فرهنگ و تمدن ایرانیان است و شاهکارهای خوشنویسان اصالت این هنر را به نمایش می گذارد.



خوشنویسان ایرانی در قرون گذشته خلاقیت های متفاوتی در این هنر از خود بروز داده اند که از جمله آنها خط ناخنی، قلم گلزار و طغرا نویسی است که دیگر به صندوق هنرهای فراموش شده پیوسته اند و در عصر مدرنیته دیگر اثری از آنها دیده نمی شود.


خط ناخنی در ظاهر جذاب است و هم اینکه بتوان با ناخن خوشنویسی کرد خود به تنهایی هنری فاخر به شمار می آید اما بدون دانستن اصول خوشنویسی بعید به نظر می رسد که بتوان با مهارت ناخن را قلمی برای نوشتن حروف به سبک نستعلیق، نسخ یا ثلث قرار داد.

گفته می شود که اجرای خط ناخنی بدون آشنایی با خط و خوشنویسی غیرممکن است و کسی می تواند از عهده اجرای این خط برآید که به عنوان یک خوشنویس کلاسیک، اصول و ضوابط خوشنویسی را کاملا بداند و بتواند اجرا کند.

یکی از اساتید خط ناخنی به نام 'ناصر جواهرپور' در وصف این هنر گفته است: حسن این خط آن است که در همه جا می توان آن را انجام داد حتی در مسافرت که سرگرمی هم به شمار می رود.

وی می افزاید: خط ناخنی شیرین تر از خود خط است چون وقتی خط می نویسیم با مرکب سیاه سرد سر و کار داریم و اغلب باب میلمان هم نمی شود.

خط ناخنی بیش از 400 سال می تواند بماند یعنی ماندگارتر است اما خط و مرکب ریزش دارد و به مرور زمان از بین می رود.

رییس انجمن خوشنویسان مشهد درباره این خط می گوید: استادان خط ناخنی انگشت شمارند و چون این هنر جنبه تفننی داشته کمتر خوشنویسی به آن پرداخته است.

حسین قائمی افزود: اکنون استاد 'اسماعیل قوچانی' در مشهد و استاد 'ناصر جواهرپور' در تهران تنها افرادی در کشور هستند که با ناخن خوشنویسی می کنند.

وی بیان کرد: همان طور که از نام این خط پیداست باید توسط ناخن نگاشته شود، در ابتدا کسی که می خواهد این نوع خط را خوشنویسی کند باید خط و طراحی را خوب بداند یا به تعبیر دیگر حداقل مدرک ممتاز انجمن خوشنویسان را گرفته باشد.

وی اظهار کرد: در این نوع خط باید از کاغذی استفاده کرد که 25 درصد مواد تشکیل دهنده آن پنبه باشد و باید در ابتدا مطلب را در ذهن طراحی کرده و سپس روی کاغذ مورد نظر اجرا کند.

قائمی درباره شیوه کلی اجرای خط ناخنی گفت: با قرار دادن ناخن انگشت نشانه زیر ناخن انگشت شست به گونه ای که انگشت شست روی کاغذ و انگشت نشانه زیر کاغذ قرار گیرد و حرکت روی یک خط صاف اجرا می شود و بدیهی است که کنترل کاغذ باید توسط دست دیگر انجام شود.

وی افزود: حرکت بعدی با عوض کردن ناخن ها به گونه ای است که ناخن شست روی ناخن انگشت اشاره قرار گیرد و حرکت سوم انجام حرکات قبلی است با این تفاوت که خطوط با چرخش کاغذ به صورت منحنی وار اجرا می شود.

وی اظهار کرد: بعد از تمرین بیشتر و تسلط کامل تر می توان به مرور به تمرین حروف و پس از اجرای مفردات می توان به سطر و صفحه نیز پرداخت.

رییس انجمن خوشنویسان مشهد گفت: شکل ناخن ها باید کمی بلند باشد ولی نه خیلی زیاد که در اثر فشار بشکند به عنوان مثال ناخنی که به مدت دو هفته کوتاه نشده باشد.

قائمی افزود: اجرای خط ناخنی در اندازه های بزرگ به دلیل قرار گرفتن بین انگشتان بسیار مشکل است و هرچه کلمات کوچکتر باشد دقت و ظرافت بیشتری را می طلبد.

برای خط ناخنی تاریخ دقیقی نمی توان تعیین کرد اما آثاری از این هنر در اواسط دوره صفویه و دوره قاجاریه وجود دارد که هم اکنون نمونه ای از آنها که بسیار نفیس و شاهکار هنری به شمار می رود در گنجینه مخطوطات موزه آستان قدس رضوی نگهداری می شود.

رییس اداره مخطوطات سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی در این باره به خبرنگار ایرنا گفت: در دوره قاجار خوشنویسان مختلفی بوده اند که به هنر خط ناخنی پرداخته اند.

سید محمد رضا فاضل هاشمی افزود: از خوشنویسانی که به این خط پرداخته اند می توان میرزا 'مهدی شریف شیرازی' از استادان طراز اول خط نستعلیق در دوره قاجار را که ظاهرا مناجات نامه حضرت امیرمومنان علی (ع) را به خط ناخنی نوشته است نام برد و از استادان معاصر خط ناخنی نیز می توان به مرحوم میرزا 'ولی کیمیا قلم' اشاره کرد.

وی اظهار کرد: در کتابخانه آستان قدس رضوی زیارت نامه بسیار نفیس و ارزشمندی به خط ناخنی وجود دارد که در قرن 13 هجری قمری توسط استاد 'عبدالوهاب محمد شیرازی' در شهر یزد کتابت شده است.

وی گفت: این زیارت نامه یکی از شاهکارهای خط ناخنی و از نفایس طراز اول این خط محسوب می شود، تمام صفحات این اثر گرانسنگ با گل و برگ به صورت نقش برجسته ناخنی، تذهیب شده است.

فاضل هاشمی ادامه داد: این زیارت نامه بر روی 44 برگ کاغذ فرنگی آهار مهر شده در ابعاد 10 در 18 سانتی متر ناخنی شده است.

رییس اداره مخطوطات کتابخانه آستان قدس رضوی بیان کرد: هنرهای دقیق و ظریف و جذابی مانند خط ناخنی که شگفتی فراوان ایجاد می کند دارای اسرار مکتوم و پیچیده ای است که نمی توان به سادگی از کنار آن گذشت.

وی افزود: تعلیم استاد و تمرین و ممارست و حل نکته های مکتوم و فنی باید جمع شوند تا بتوانند اثری فاخر همچون زیارت نامه مذکور را رقم بزنند.

وی اظهار کرد: عشق و ارادت به ساحت قدس ربوبی و ائمه اطهار (ع) است که می تواند چنین آثار درخشانی را به فرهنگ و هنر این مرز و بوم تقدیم نماید.

گنجینه مخطوطات آستان قدس رضوی به خاطر قداست معنوی، اعتماد مردم و نگهداری و حفاظت دقیق علمی و تجربی، روزانه پذیرای بسیاری از مصاحف شریف و کتب خطی و اسناد تاریخی است که پس از ثبت و فهرست نویسی دراختیار علاقه مندان به آثار معنوی و تاریخی قرار می گیرد.

این گنجینه با حدود 88 هزار نسخه قرآن و کتاب خطی یکی از گنجینه های علمی جهان اسلام محسوب می شود که با نیات خیر واقفان و اهداکنندگان در طول تاریخ به وجود آمده و اکنون به عنوان یکی از پایگاههای فکری جهان مورد توجه و استفاده محققان، دانش پژوهان و نسخه شناسان است.

+   سیدرجب چمنی ; ٧:٠۸ ‎ق.ظ ; دوشنبه ۱٧ فروردین ۱۳٩٤

design by macromediax ; Powered by PersianBlog.ir