قوچان شهر تاریخ کهن ایران

فرهنگی -آخرین اخبارقوچان-رجال ومشاهیر -جذابترین ها درباره قوچان

آیت الله شیخ عباس هاتف قوچانی

 

آیت الله شیخ عباس قوچانی

       ghoochani


مرحوم حاج شیخ عباس قوچانی که از سالکان و عارفان کوی دوست و از پرچم‌داران عرفان ناب تشیع در سال‌های اخیر بود، در استان خراسان متولد شد. وی، پس از گذراندن دوره سطح در مشهد مقدس، عازم نجف اشرف شد و کنار حریم علوی در محضر علما و بزرگان نجف، مدارج عالی علمی و عرفانی را گذراند.

از جمله اساتید وی در نجف اشرف، مرحوم آیت الله حاج شیخ محمد حسین اصفهانی و آیت الله خویی و ... بود. وی در عرفان، از محضر استوانه علم و عرفان، مرحوم آیت الله سید علی آقا قاضی بهره‌های وافی برد.

مرحوم قوچانی، عالمی فقیه و متبحری ذی فنون بود که با سعی و کوشش قابل تحسین، در مدت ده‌ها سال، به تحقیق کتاب جواهر الکلام پرداخت و علاوه بر آن، بر تدوین کامل تقریرات درس بزرگانی همچون مرحوم آیت الله العظمی خوئی نظارت داشته است.

این عالم بزرگوار علاوه بر فعالیت‌های علمی یاد شده، چند دوره کتاب اسفار را تدریس کرده است.

تلاش و پشت کار مرحوم قوچانی در سلوک عجیب بوده است.

او خود می‌فرماید:

سال‌های اول مصاحبت با آیت الله قاضی سپری شد بدون آن که چیزی بفهمم. فقط در مجلس ایشان می‌آمدم و می‌رفتم و برای جلسه بعد خودم را آماده می‌کردم... البته به همراه مواظبت به سعی و تلاش در امر سلوک و عزم محکم برای استفاده از ایشان، بدون آن‌که در اراده‌ام خللی وارد شود و یا کوچک‌ترین ضعفی در اخلاصم حاصل آید و اطمینان روحی‌ام نسبت به این مسأله تضعیف گردد به امید آن‌که به زودی از این رفت و آمدها و مصاحبت‌ها بهرة فراوانی خواهم برد و شاید هم بیشتر از آنچه که توقع دارم، نصیبم شود.

آقای قوچانی می‌گفت:

پس از گذشت پنج یا شش سال... یک زمان متوجه شدم که من در محضر استاد هستم... و او در طول شب و روز، مراقب حرکات من است و بر من مستولی شده و در تمام احوال مرا همراهی می‌کند. با این شدت مراقبت، لغزش کجا بود؟ و کوتاهی و تقصیر کجا؟

دیدم که مثلاً معاشرت با دیگران و ادای فرایض و نوافل یا قیام به وظایف شبانه تمام این اعمال در حضور استاد و جلوی چشم او اتفاق می‌افتد... وقتی که این را دریافتم، هر چه بیشتر به احتیاط و دقت خود افزودم؛ به طوری که هیچ عملی از من صادر نمی‌شد که مرا به سبب آن، مورد سؤال قرار دهند و مؤاخذه نمایند... از این مراقبت و همراهی او با شاگردانش حتی در شدیدترین لحظات بیماری‌اش نیز کاسته نشد.

تلاش‌ها و ریاضت‌های مرحوم قوچانی تحت هدایت‌ها و دقت‌های خاص مرحوم قاضی، از ایشان انسانی ساخت که سزاوار بود پس از مرحوم قاضی عَلَم عرفان را بر دوش بگیرد و وصی مرحوم قاضی در امر عرفان و هدایت سالکان باشد. او در ده سالِ آخرِ عمرِ مرحوم قاضی ملازم استاد بود و هیچ گاه بدون آنکه جویای نظر ایشان بشود، از او جدا نمی‌شد. در مجلس قاضی می‌نشست و به شرح و توجیهات او گوش فرا می‌داد و این توجیهات، به طور عادی از راه قرائت کتاب مثنوی بیان می‌شد، او می‌فرمود: جواهر مکمل به یواقیت اعظم است.

مرحوم قوچانی از مراجع و بزرگان حوزه، اجازاتی داشت. این عالم بزرگوار پس از وفات مرحوم قاضی، وقتی وصیت‌نامة استاد را ملاحظه کرده بود متوجه شده بود که آیت الله قاضی، او را وصی خود قرار داده و به اجتهاد وی تصریح کرده است. وی از این که شخصیتی مثل مرحوم قاضی نیز اجتهاد او را تأیید کرده است خوشحال می شود. عبارت مرحوم قاضی این طور است: «اما وصیّ این‌جانب در امر طریقت، آقای حاج شیخ عباس مجتهد قوچانی».

یکی از خصوصیات آیت الله قوچانی این بود که کوچکترین ادعایی نداشت و تا آخر عمر می‌فرمود: «من هیچ نیستم».

مرحوم قوچانی سال‌های آخر عمر پر برکت خود را در حالی سپری کرد که اطمینان و رضا به تقدیر الهی وجودش را فرا گرفته بود و شاید همان نفخه الهی که استاد سال‌ها پیش برایش وعده کرده بود در لحظات غربت و تنهایی در محیط خفقان بعثی‌ها و هجوم همّ و غم و فراغ یاران، همدم و مونس او گردیده بود. سرانجام وی در سال 1368 شمسی در کنار حرم حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام دیده از جهان فرو بست و برای همیشه صورت بر خاک حریم علوی نهاد.

حجت الاسلام والمسلمین قوچانی، فرزند مرحوم آیت الله قوچانی اظهار می‌دارد:

مرحوم آیت الله قاضی هر روز دو جلسه صبح و بعدازظهر داشتند که در جلسة بعدازظهر، افراد خاصِ مورد نظر ایشان شرکت می‌کردند. مرحوم والد در هر دو جلسه شرکت می‌کردند و می‌فرمودند: «جلسه بعدازظهرها، آن قدر قوی بود که ما مدت 24 ساعت در اختیار ایشان و گویی مسخّر ایشان بودیم».



منبع: آیت الحق، سید محمد حسن قاضی، ص365 و دریای عرفان، هادی هاشمیان، ص71،

 

شیخ عباس قوچانی  

ولادت: ۱۳۳۳ق.   محل ولادت:قوچان    وفات : ۱۴۱۰ق.   محل دفن : نجف     محل تحصیل: مشهد، نجف

اساتید: حضرات محمد حسین غروی اصفهانی ، سید ابوالقاسم خویی، آقا بزرگ شهیدی

استاد عرفان : آقا سید علی قاضی طباطبایی

شاگردان : سید محمد حسن قاضی ، حسن صافی اصفهانی و...

او عارفی فقیه و عالمی بزرگ بود که با سعی و تلاش قابل تحسین ده ها سال به تحقیق جواهر الکلام پرداخت . وی چندین دوره کتاب اسفار را تدریس کرد و آخرین دوره آن با عمر ایشان به پایان رسید. برای تدریس فلسفه اهتمامی ویژه داشت و با وجود جو نامساعد حوزه نجف در آن زمان ، این درس را رها نکرد ایشان در نجف اشرف به واسطه آیت الله بهجت با استاد کل مرحوم آیت الله سید علی قاضی آشنا شد و در محضر آن یگانه دوران به خوبی ساخته و پرداخته شد و نزد ایشان مقام و جایگاهی ویژه یافت به طوری که مرحوم قاضی در وصیت نامه اش او را وصی خود قرار داد. با این حال خود او همواره از این مطلب اظهار تعجب می کرد. و می فرمود من هیچی نیستم ! وقتی به محضر مرحوم قاضی وارد می شد، آقای قاضی برای استقبال او از جای خود برمی خاست و در اواخر عمر که برخاستن و ایستادن برایش مشکل بود ، به خود آقای قوچانی متوسل می شد تا برای احترام بایستد. این عارف سالک در ده سال آخر عمر استاد ملازم او بود. بیشتر آثاری که از مرحوم سید علی قاضی نقل می شود از طریق آیت الله شیخ عباس قوچانی است . خود می فرمود : هیچ گاه به قرائت فصلی و یا دفتری از مثنوی آغاز نکردم مگر آنکه آقای قاضی قبل از آنکه من لب باز کنم ابیاتی رااز حفظ می خواند و آهنگ صدایش در وجود من نشاط و خرسندی و حالت حماسی پدید می آورد. این فقیه فرزانه و اسوه استقامت تا پایان عمر پربرکتش به تنهایی در نجف اشرف ماند. در حالی که همه افراد خانواده اش تبعید شدند و یا به زندان افتادند. استاد سید محمد حسن قاضی در وصف پایمردی آن بزرگ چنین می نگارد:« صورت های مختلفی از کسانی که در سیر وسلوک عنان امور خود را تسلیم استاد کرده اند ، شاهد بودیم . اکثر آنها انتظار دارند که در فرصتی هر چه کمتر به مقصد برسند و تاخیر در این امر سبب شک و تردید آن ها می شود. با این همه من هرگز نشنیدم که استادی به شاگرد خود خبر بدهد که نه در آینده نزدیک و نه بعد از آن زمان طولانی گشایشی برایش حاصل نخواهد شد! و شاید هم به صراحت به او بگوید که در ایام آخر عمر زمانی که اهل و عیال و اولاد تو را ترک کردند و تو تک و تنها در نجف ماندی ، به هدف می رسی و در می یابی ! رضا به تقدیر الهی وجود آیت الله شیخ عباس قوچانی را فرا گرفته بود و در این احوال همان نفخه الهی استادش مرحوم قاضی ، همواره مونس او بود.

نقل از سایت اهل ولا